طرح شناسنامه‌دار کردن محصولات کشاورزی با هدف افزایش قابلیت ردیابی، ارتقای سلامت محصولات و ایجاد شفافیت در زنجیره تولید تا عرضه، با سرعت بیشتری در کشور در حال اجراست. بر اساس آخرین آمار اعلام‌شده از سوی وزارت جهاد کشاورزی، صدور شناسنامه محصولات کشاورزی در مهرماه ۱۴۰۵ به حدود ۷ هزار مورد رسیده است. 

 

شناسنامه محصولات کشاورزی در قالب کد QR صادر می‌شود و امکان ثبت و دسترسی به اطلاعات مرتبط با فرآیند تولید و رهگیری محصول را فراهم می‌کند. این اقدام بخشی از اجرای نظام ملی پایش و رهگیری محصولات کشاورزی و الزامات برنامه هفتم پیشرفت کشور است.

 

بر اساس آمار منتشرشده، روند صدور شناسنامه محصول در ماه‌های اخیر رشد قابل توجهی داشته است. تعداد شناسنامه‌های صادرشده از ۱۱ مورد در تیرماه به ۴۷ مورد در مرداد و ۵۴۰ مورد در شهریور رسید و در مهرماه از مرز ۶ هزار و ۹۰۰ مورد عبور کرد و به حدود ۷ هزار مورد رسید.

همچنین تاکنون بیش از ۳۰۰ هزار شناسنامه واحد تولیدی کشاورزی در سامانه یکتا به ثبت رسیده است. پس از ثبت واحد تولیدی، امکان طی فرآیند دریافت شناسنامه برای محصولات آن واحد فراهم می‌شود.

 

بر اساس ارزیابی انجام‌شده از روند اجرای طرح، استان‌های کرمانشاه، زنجان و خراسان رضوی به‌ترتیب در میان استان‌های پیشتاز کشور در صدور شناسنامه قرار گرفته‌اند. قرار گرفتن خراسان رضوی در میان استان‌های برتر اجرای این طرح، با توجه به ظرفیت بالای کشاورزی استان، می‌تواند زمینه گسترش بیشتر نظام رهگیری محصولات کشاورزی و ثبت اطلاعات تولید را فراهم کند.

 

هم‌زمان با گسترش طرح در کشور، نصب برچسب‌های شناسه و QR کد روی محصولات باغی نیز در حال توسعه است. در استان فارس، نخستین برچسب‌های شناسه محصول بر روی خرما و لیموترش تولیدشده توسط باغداران پیشرو شهرستان جهرم نصب شده است.

یکی از بخش‌های مهم نظام شناسنامه‌دار کردن محصولات کشاورزی، ثبت اطلاعات مربوط به فرآیند تولید است. در سامانه مربوطه اطلاعاتی مانند نوع بذر، روش آبیاری و میزان مصرف سم و کود در فرآیند تولید محصول قابل ثبت است. این اطلاعات می‌تواند به افزایش نظارت بر فرآیند تولید، مدیریت بهتر مصرف نهاده‌های کشاورزی و حرکت به سمت تولید محصولات سالم و قابل رهگیری کمک کند.

همچنین اجرای نظام رهگیری می‌تواند امکان بررسی دقیق‌تر سابقه تولید محصول را برای نهادهای نظارتی فراهم کرده و اعتماد مصرف‌کنندگان به کیفیت و سلامت محصولات را افزایش دهد. 

 

یکی دیگر از اهداف اجرای این طرح، تسهیل حضور محصولات کشاورزی در بازارهای داخلی و صادراتی است. قابلیت رهگیری محصول و ثبت اطلاعات تولید می‌تواند نقش مهمی در افزایش شفافیت زنجیره تأمین و انطباق محصولات با الزامات بازارهای هدف داشته باشد. 

بر اساس اعلام مسئولان مرتبط با اجرای طرح، توسعه شناسنامه‌دار کردن محصولات زراعی و باغی در کشور ادامه خواهد داشت و تولیدکنندگان بیشتری به سامانه ملی رهگیری محصولات کشاورزی متصل خواهند شد.

گسترش استفاده از QR کد در محصولات کشاورزی را می‌توان گامی در جهت کشاورزی شفاف‌تر، مدیریت اصولی نهاده‌ها، افزایش قابلیت ردیابی و ارتقای سلامت محصولات کشاورزی دانست.